Met Big Data naar bete­re zorg

Wat zijn de kansen en uitdagingen voor zorgverzekeraars?

Blog

Published 4 maart 2021 Reading time min Auteur Sas­kia Ver­meer – de Jongh Digital, Cyber & Privacy

De trans­for­ma­tie van de gezond­heids­zorg – die momen­teel wereld­wijd in de gezond­heids­zorg gaan­de is – wordt voor­al gedre­ven door de nood­zaak om de voort­du­rend stij­gen­de kos­ten in de zorg te beheer­sen en door de steeds snel­ler gaan­de digi­ta­li­se­ring. Deze ont­wik­ke­lin­gen heb­ben ook een steeds gro­te­re impact op de zorg­ver­ze­ke­rings­markt. Er ont­vou­wen zich een aan­tal trends die de zorg­ver­ze­ke­raars­markt zoals we die thans ken­nen, ver­sto­ren.

 

Bekijk hier de afbeelding

Deze afbeelding geeft een over­zicht van de belang­rijk­ste zes trends én kan­sen.

Er ligt een kans voor de zorg­ver­ze­ke­raars die inspe­len op deze trends. In hoe­ver­re wenst en/of kan uw orga­ni­sa­tie zich ont­wik­ke­len tot een fun­da­men­teel ander soort zorg­ver­ze­ke­raar – één die stra­te­gisch is afge­stemd op de toe­komst van de gezond­heids­zorg in plaats van het ver­le­den?

In een serie van vijf blogs zul­len wij nader ingaan op de bedrei­gin­gen en kan­sen die deze trends voor de zorg­ver­ze­ke­rings­markt met zich mee­bren­gen. Er wordst gestart met het ingaan op trend num­mer vier: de ‘Big Data revo­lu­tie’.

In deze blog lees je hoe zorg­ver­ze­ke­raars deze kans kun­nen benut­ten, zon­der dat daar­bij de pri­va­cy­wet­ge­ving uit het oog ver­lo­ren wordt.

Big data nog niet optimaal benut

Waar­om wordt big data momen­teel nog niet opti­maal benut door zorg­ver­ze­ke­raars?

Om deze vraag te kun­nen beant­woor­den, zul­len wij eerst ingaan op wat onder ‘big data ana­ly­tics’ kan wor­den ver­staan. Big data bestaat uit een gro­te hoe­veel­heid data (al dan niet in gestruc­tu­reer­de vorm), afkom­stig uit ver­schil­len­de bron­nen. Ana­ly­ses op deze ‘big data’ kun­nen waar­de­vol zijn om cor­re­la­ties te vin­den en patro­nen te her­ken­nen, die bij­voor­beeld kun­nen resul­te­ren in ver­be­ter­de besluit­vor­ming, nieu­we inzich­ten en pro­cesop­ti­ma­li­sa­tie.

De waar­de van ‘big data’ staat of valt met de data­kwa­li­teit. Immers, als de data­bron­nen onvol­le­dig zijn of onjuis­te data bevat­ten, zal de ana­ly­se ook niet waar­de­vol zijn. Hoe meer de data gefrag­men­teerd is, hoe las­ti­ger het is om goe­de big data ana­ly­ses uit te kun­nen voe­ren. Daar­naast speelt pri­va­cy een belang­rij­ke rol indien er per­soons­ge­ge­vens wor­den ver­werkt.

De zorg­sec­tor is een sec­tor die bij uit­stek veel data tot zijn beschik­king heeft, maar ook gefrag­men­teerd geor­ga­ni­seerd is, waar­door onder meer zorg­ver­ze­ke­raars nog niet opti­maal gebruik maken van ‘big data ana­ly­tics’.

Wij zien ook dat de moge­lijk­he­den vaak nog onbe­nut blij­ven van­we­ge orga­ni­sa­to­ri­sche gren­zen en pri­va­cy kwes­ties die opspe­len. Voor wat betreft pri­va­cy, lijkt het ana­ly­se­ren van gro­te hoe­veel­he­den per­soons­ge­ge­vens op het eer­ste gezicht op gespan­nen voet te staan met pri­va­cy­wet­ge­ving. Hoe­wel er wel dege­lijk moge­lijk­he­den zijn onder de Alge­me­ne Ver­or­de­ning Gege­vens­be­scher­ming (“AVG”), bestaan er ook knel­pun­ten die nade­re uit­leg van de toe­zicht­hou­der ver­gen. Voor wat betreft de hui­di­ge orga­ni­sa­to­ri­sche gren­zen ein­di­gen wij in deze blog met een aan­tal con­cre­te moge­lijk­he­den voor toe­pas­sin­gen van big data ana­ly­tics door zorg­ver­ze­ke­raars, met een aan­be­ve­ling voor de toe­komst om het bre­der in te zet­ten.

Welke vorm van Big Data?

Wel­ke vorm van big data ana­ly­tics is moge­lijk onder de AVG?

Wij menen dat er vol­doen­de toe­pas­sin­gen van big data ana­ly­tics denk­baar zijn die bui­ten de reik­wijd­te van de AVG val­len. Zo is de AVG niet van toe­pas­sing als wordt gewerkt met ano­nie­me data, waar­bij veel­al zal blij­ken dat trends en ande­re waar­de­vol­le infor­ma­tie gea­na­ly­seerd kan wor­den, zon­der dat iden­ti­fi­ca­tie van een indi­vi­du nood­za­ke­lijk is. Hier­bij moet wel wor­den opge­merkt dat stren­ge eisen gel­den voor ano­ni­mi­se­ren; gege­vens zijn pas gea­no­ni­mi­seerd als de iden­ti­fi­ca­tie onom­keer­baar onmo­ge­lijk blijft. De keu­ze voor de juis­te ano­ni­mi­seer­tech­niek is daar­om van groot belang.

Indien ano­ni­mi­se­ren niet moge­lijk of wen­se­lijk is, zijn de ver­eis­ten uit de AVG van toe­pas­sing. Eén van deze ver­eis­ten is dat een wet­te­lij­ke grond­slag nodig is. In de zorg­sec­tor dient daar­bij reke­ning te wor­den gehou­den met het stren­ge­re regime dat de AVG kent voor de ver­wer­king van gezond­heids­ge­ge­vens; het ver­wer­ken daar­van is in begin­sel ver­bo­den, ten­zij één van de uit­zon­de­rin­gen daar­op van toe­pas­sing is (zoals de uit­druk­ke­lij­ke toe­stem­ming van de pati­ënt).

Bij het vin­den van een pas­sen­de grond­slag voor de ver­wer­king van per­soons­ge­ge­vens, valt toe­stem­ming vaak af van­we­ge prak­ti­sche onuit­voer­baar­heid. Niet ieder­een wenst immers de toe­stem­ming te ver­le­nen en ook  kan de toe­stem­ming in elk sta­di­um van de ana­ly­se weer wor­den ingetrokken.Ook zal de grond­slag ‘nood­zaak voor de uit­voe­ring van de over­een­komst’ veel­al niet van toe­pas­sing zijn, aan­ge­zien het ver­ze­ke­rings­pro­duct in prin­ci­pe ook gele­verd kan wor­den zon­der de toe­pas­sing van big data ana­ly­tics.

Zodoen­de is een beroep op de grond­slag ‘gerecht­vaar­digd belang’ vaak de (eni­ge) aan­ge­we­zen optie. Hoe­wel deze grond­slag inter­na­ti­o­naal bezien gang­baar lijkt te zijn, han­teert de Neder­land­se toe­zicht­hou­der (de Auto­ri­teit Per­soons­ge­ge­vens (“AP”)) een (te) stren­ge uit­leg van deze grond­slag. Deze grond­slag zou niet moge­lijk zijn bij com­mer­ci­ë­le belan­gen, wat de AP ruim inter­pre­teert. Hoe­wel deze uit­leg omstre­den is, vormt het base­ren op deze grond­slag daar­mee tot dus­ver nog een risi­co. Boven­dien is een beroep op het gerecht­vaar­digd belang niet moge­lijk bij het ver­wer­ken van bij­zon­de­re per­soons­ge­ge­vens (zoals gezond­heids­ge­ge­vens).

Onder het hui­di­ge stren­ge regime van de AP lijkt de gerecht­vaar­digd belang voor big data ana­ly­tics veel­al geen optie. Zo zal bij­voor­beeld het ver­be­te­ren van dienst­ver­le­ning van zorg­ver­ze­ke­raars al snel  (ook) als een ‘com­mer­ci­eel’ belang  wor­den aan­ge­merkt. De restric­tie­ve uit­leg van de AP beperkt daar­mee de moge­lijk­he­den op het gebied van big data ana­ly­tics en maakt het voor zorg­ver­ze­ke­raars in Neder­land onmo­ge­lijk om in te spe­len op de (inter­na­ti­o­na­le) trends zoals hier­na nader zal wor­den bespro­ken.

Welke trends zien wij?

Wel­ke trends zien wij en hoe kun­nen zorg­ver­ze­ke­raars daar­op inspe­len?

Het voor­gaan­de in acht nemend, delen wij de (orga­ni­sa­to­ri­sche) trends die wij waar­ne­men in de zorg(verzekeraars)markt. Kun­nen zorg­ver­ze­ke­raars inspe­len op deze trends, en hoe?

Deze week kwa­men zorg­ver­ze­ke­raars geza­men­lijk naar bui­ten met een belang­rijk sta­te­ment dat het Neder­land­se zorg­stel­sel is gericht op ziek­te en niet op gezond­heid. Een revo­lu­tie van ons zorg­stel­sel is nodig om de ver­schui­ving naar de pre­ven­tie­ve zorg te bewerk­stel­li­gen. Zorg­ver­ze­ke­raars kun­nen hier de lei­den­de rol in nemen en zor­gen dat de revo­lu­tie in de zorg daad­wer­ke­lijk een suc­ces wordt. Big data is bij uit­stek geschikt om de pre­ven­tie­ve zorg af te trap­pen. Wij zien twee belang­rij­ke trends waar direct op inge­speeld kan wor­den.

Ten eer­ste kan met de data die beschik­baar is bij de ver­ze­ke­raars een goe­de voor­spel­ling wor­den gedaan naar de zorg­vraag die gaat komen. Momen­teel zien wij dat regu­lie­re zorg ach­ter­blijft door de gro­te belas­ting van ons zorg­stel­sel. Door een ver­ge­lij­king te maken met voor­gaan­de jaren qua zorg­vraag kan een ver­wach­ting wor­den gemaakt van de zorg­vraag voor de komen­de jaren en de ver­wach­te piek na Covid-19. Deze ana­ly­ses wor­den al op indi­vi­du­eel zorg­ver­ze­ke­raar­ni­veau gemaakt, maar het is nog beter om dit toe te pas­sen op alle zorg­ver­ze­ke­raars  om een totaal­beeld te ver­krij­gen. Het ver­kre­gen beeld kan wor­den gebruikt zodat de juis­te capa­ci­teit na Covid-19 beschik­baar is. De ver­wach­ting over de zorg­vraag kan ook nu al wor­den inge­zet om gerich­te zorg in de eer­ste lijn te leve­ren en de eer­ste stap naar pre­ven­tie­ve zorg te maken.

Ten twee­de zien wij een belang­rij­ke rol van de zorg­ver­ze­ke­raars in de opti­ma­li­sa­tie en de ver­schui­ving van de zorg. Door het toe­pas­sen van big data ana­ly­tics kan een beeld wor­den ver­kre­gen van de effec­ten van pre­ven­tie­ve zorg en zorg dicht­bij huis. Waar lig­gen de kan­tel­pun­ten en hoe leidt meer zorg dich­ter­bij huis uit­ein­de­lijk tot min­der spe­ci­a­lis­ti­sche zorg? Wat zijn de effec­ten van meer inzet op pre­ven­tie? Met de hui­di­ge beschik­ba­re data kun­nen deze ana­ly­ses al wor­den uit­ge­voerd. Bij het com­bi­ne­ren van meer­de­re bron­nen kan hier uit­ein­de­lijk de ech­te opti­ma­li­sa­tie­slag wor­den gesla­gen.

Kort­om, om meer uit big data te kun­nen halen, pri­va­cy te waar­bor­gen en onge­wens­te bij­ef­fec­ten te voor­ko­men moe­ten de orga­ni­sa­to­ri­sche en pri­va­cy obsta­kels in een vroeg sta­di­um wor­den weg­ge­no­men. Dit kan bij­voor­beeld door mid­del van het toe­pas­sen van een uni­for­me data stan­daard waar­bij wordt vol­daan aan ‘pri­va­cy by design’. Zodoen­de benut­ten zorg­ver­ze­ke­raars de kan­sen van big data, wor­den de uit­da­gin­gen getac­keld en blijft een zorg­ver­ze­ke­raar over met pure infor­ma­tie die breed kan wor­den inge­zet om de zorg beter te maken.

Het toe­pas­baar ana­ly­se­ren van data zal de zorg beter maken. Dit gebeurt nu al op lokaal niveau en zorg­ver­ze­ke­raars heb­ben de kracht dit nu al bre­der te trek­ken. Door in de toe­komst te wer­ken naar één uni­for­me gea­no­ni­mi­seer­de data stan­daard kan de vol­le poten­tie van big data in de zorg wor­den ont­hult. Van belang om hier­bij in gesprek te gaan met de AP, en ande­re belang­heb­ben­den in dit kader. Immers, met de juis­te toe­pas­sing van big data zal de zorg beter, effec­tie­ver en pre­ven­tie­ver wor­den.