Blog
Published
Reading time
Auteur
Op 10 juli 2027 zal de Anti-witwasverordening (EU) 2024/1624 (de Anti-Money Laundering Regulation, hierna: “AMLR”) van toepassing zijn op meldingsplichtige instellingen. Dit heeft ingrijpende gevolgen voor alle meldingsplichtige entiteiten[1] in Nederland: de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (“Wwft”) komt te vervallen en wordt vervangen door een rechtstreeks werkende Europese verordening. In deze blog bespreken wij de belangrijkste wijzigingen en de concrete gevolgen voor de dagelijkse praktijk, en adviseren wij instellingen om zich tijdig voor te bereiden op het gewijzigde wettelijk kader.
AMLA als nieuwe toezichthouder
Naast de komst van de AMLR is ook de oprichting van een nieuwe Europese toezichthouder de Anti-Money Laundering Authority (“AMLA”) onderdeel van het Europese Anti-Money Laundering Package. AMLA zal zich onder meer bezighouden met de ontwikkeling van technische reguleringsnormen (regulatory technical standards, hierna: “RTS”) en richtsnoeren die de nieuwe Europese AML/CFT-standaarden nader invullen.[2] Zo publiceerde AMLA op 1 oktober 2026 drie finale rapporten over de concept-RTS over de toepassing van de AMLR met betrekking tot (i) de interpretatie van zakelijke relaties en incidentele transacties, (ii) cliëntenonderzoek, en (iii) groepsbrede toepassing. Wij lichten graag de relevante wijzigingen uit de tweede RTS omtrent het cliëntenonderzoek toe omdat deze RTS verlangen dat het huidige Wwft-beleid tegen het licht wordt gehouden.
De RTS over cliëntenonderzoek
Deze RTS specificeren onder meer de vereisten die gelden voor het standaard, vereenvoudigd en verscherpt cliëntenonderzoek, alsmede de minimumvereisten in situaties met een lager risico. Daarnaast specificeren de RTS welke betrouwbare en onafhankelijke informatiebronnen mogen worden gebruikt voor de verificatie van identificatiegegevens, en welke attributen elektronische identificatiemiddelen moeten bevatten om te voldoen aan de customer due diligence-vereisten (“CDD”). De RTS en de AMLR brengen een aantal concrete wijzigingen mee ten opzichte van de huidige Nederlandse Wwft-praktijk. Hieronder bespreken wij de belangrijkste verschilpunten.
Sanctiescreening als integraal onderdeel van het cliëntenonderzoek
Onder de Wwft is sanctiescreening geen expliciet onderdeel van het cliëntenonderzoek maar is sanctiewetgeving reeds van toepassing op basis van de Sanctiewet 1977. De AMLR wijzigt dit fundamenteel: artikel 20 lid 1 sub d AMLR vereist dat meldingsplichtige entiteiten nagaan of de cliënt of de uiteindelijk begunstigden onderworpen zijn aan gerichte financiële sancties. Dit geldt eveneens voor natuurlijke of rechtspersonen die zeggenschap hebben over de juridische entiteit of een meerderheidsbelang bezitten. Instellingen zullen hun CDD-processen moeten aanpassen om sanctiescreening structureel te incorporeren in het cliëntenonderzoek.
Gedetailleerdere identificatievereisten
Artikel 22 lid 1 AMLR specificeert welke informatie meldingsplichtige entiteiten minimaal moeten verzamelen. Voor natuurlijke personen omvat dit onder meer alle namen en achternamen, geboorteplaats en volledige geboortedatum, nationaliteiten en indien beschikbaar mogelijk ook het nationale identificatienummer en het fiscale identificatienummer. Dit is gedetailleerder dan de huidige vereisten in artikel 3 Wwft waarin enkel de verplichting is opgenomen maar geen verdere invulling wordt gegeven aan de informatie die de meldingsplichtige instelling opvraagt. Daarnaast introduceert de AMLR specifieke regels voor virtuele IBANs: kredietinstellingen en financiële instellingen moeten informatie verkrijgen om de identiteit van de natuurlijke of rechtspersoon die gebruik maakt van een virtueel IBAN te identificeren en te verifiëren.
Verplichte maximale herzieningstermijnen voor klantdossiers.
Onder de huidige Wwft geldt een open norm: instellingen moeten redelijke maatregelen nemen om gegevens actueel te houden. De AMLR introduceert harde maximale termijnen waarbij voor cliënten met een hoger risico een maximale herzieningstermijn van één jaar geldt. Voor alle overige cliënten geldt een maximale termijn van vijf jaar. Dit vereist van instellingen dat zij hun reviewcycli aanpassen en automatiseren om aan deze termijnen te kunnen voldoen.
Verscherpt cliëntenonderzoek voor vermogende cliënten.
De AMLR introduceert in artikel 34, vijfde lid, een nieuw regime van verscherpt cliëntenonderzoek voor banken, financiële instellingen en trustkantoren die zakelijke relaties aangaan met personen die activa bezitten ter waarde van ten minste EUR 50.000.000 of als het activum waar de dienst betrekking op heeft, EUR 5.000.000 betreft. Het verscherpt cliëntenonderzoek omvat onder meer specifieke maatregelen om risico’s in verband met gepersonaliseerde diensten te beperken, het verkrijgen van aanvullende informatie over de bron van geldmiddelen, en het voorkomen en beheren van belangenconflicten. Dit drempelbedrag en het bijbehorende maatregelenpakket zijn niet opgenomen in de huidige Wwft.
Vereenvoudigd cliëntenonderzoek nader gespecificeerd.
In artikel 33 AMLR zijn gedetailleerde voorwaarden opgenomen wanneer vereenvoudigd cliëntenonderzoek mag worden toegepast. Dit omvat eveneens de mogelijkheid om de identiteit van de cliënt te verifiëren na het aangaan van de zakelijke relatie, mits dit binnen 60 dagen gebeurt. Daarnaast zijn expliciete uitsluitingsgronden opgenomen: vereenvoudigd cliëntenonderzoek mag onder meer niet worden toegepast bij twijfel aan de juistheid van de verstrekte informatie, bij vermoeden van witwassen of terrorismefinanciering, of bij vermoeden van sanctie-ontduiking.
Advies voor tijdige voorbereiding
Al met al kan worden gesteld dat de AMLR en de bijbehorende RTS een fundamentele wijziging meebrengen van het AML/CFT-kader waarbinnen meldingsplichtige entiteiten opereren. De verordening voorziet in regels betreffende de maatregelen die de meldingsplichtige entiteiten moeten toepassen om witwassen en terrorismefinanciering te voorkomen. De regelgeving heeft rechtstreekse werking in alle lidstaten van de Europese Unie. Meldingsplichtige entiteiten dienen te allen tijde aan hun (lokale) toezichthouder te kunnen aantonen dat de genomen maatregelen passend zijn in het licht van de vastgestelde risico’s.
Het is de vraag of de huidige Nederlandse praktijk naadloos aansluit bij de nieuwe standaarden. Wij menen dat dit niet het geval is. De Wwft kent een meer open normenstelsel, waarin de nadere invulling van het cliëntenonderzoek grotendeels wordt overgelaten aan de instelling zelf, met inachtneming van richtsnoeren van DNB, de AFM en andere Wwft-toezichthouders. De AMLR en de RTS introduceren daarentegen gedetailleerde, geharmoniseerde vereisten die op een aantal punten significant afwijken van de huidige praktijk. Dit geldt in het bijzonder voor de integratie van sanctiescreening in het cliëntenonderzoek, de verplichte maximale herzieningstermijnen, de verscherpte eisen voor vermogende cliënten en de gedetailleerde identificatievereisten. Instellingen dienen hun interne gedragslijnen, procedures en controles te herzien en af te stemmen op de nieuwe wetgeving.
Concreet betekent dit dat het aan instellingen aan te raden is tijdig te starten met een gap-analyse tussen het huidige beleid en procedures enerzijds en de AMLR en de RTS anderzijds. Toezichthouders verwachten dat meldingsplichtige entiteiten op 10 juli 2027 AMLR-ready zijn. Wacht dus niet af, maar begin vandaag met het in kaart brengen van de impact en het doorvoeren van de noodzakelijke aanpassingen.
[1] Het bereik van meldingsplichtige entiteiten (onder de Wwft nu financiële instellingen en bepaalde beroepsbeoefenaars) wordt onder de AMLR uitgebreid en zal vanaf 10 juli 2027 ook gelden voor verschillende soorten holdings en crowdfunding partijen. Voetbal- clubs en makelaars vallen per 10 juli 2029 onder het bereik van de AMLR.
[2] Press Release: AMLA finalises key standards for the private sector. De concept-RTS zijn door AMLA bij de Europese Commissie ingediend en dienen nog door de Commissie te worden vastgesteld. Na vaststelling en publicatie in het Publicatieblad (Official Journal) van de Europese Unie worden zij definitief en treden zij overeenkomstig de daarin opgenomen bepalingen in werking.