Blog
Bruna lijkt vlak voor de feestdagen in financiële moeilijkheden te zitten: leveranciers die alleen nog leveren tegen directe betaling, een faillissementsrekest en een rechter die binnen een dag een voorlopige adempauze afkondigt. We leggen uit wat er speelt, wat de WHOA is (Wet Homologatie Onderhands Akkoord), hoe de afkoelingsperiode werkt en wat schuldeisers en andere belanghebbenden kunnen doen.
Bruna in het nieuws
Het Financieel Dagblad (FD) berichtte op 6 november 2026 dat Audax, het moederbedrijf van de Bruna-winkels en tijdschriftendistributeur Betapress, in zwaar weer verkeert. Volgens het FD heeft het concern 94 winkels en 340 franchisenemers en verwacht het dit jaar een omzet van meer dan € 100 mln. Toch zou Audax volgens bronnen van het FD voor meer dan € 9 mln in het krijt staan bij leveranciers, waardoor het vaak nog alleen geleverd krijgt tegen directe betaling.
De uitspraak van de rechtbank
Uit de beslissing van de rechtbank van 6 november 2026 blijkt dat Audax en de aan haar gelieerde vennootschappen, waaronder Bruna, een WHOA-procedure zijn gestart en de rechtbank hebben verzocht om een afkoelingsperiode van drie maanden. Audax c.s. kan op dit moment achterstallige facturen van onder meer leveranciers niet voldoen, en verschillende leveranciers hebben aangegeven de levering per direct te staken. Ook is er bij dezelfde rechtbank een faillissementsrekest ingediend ten aanzien van Bruna. Audax c.s. zegt toe binnen ten hoogste twee maanden een akkoord aan haar schuldeisers aan te bieden.
De rechtbank zal het verzoek voor de afkoelingsperiode inhoudelijk behandelen op 17 november 2026. Vanwege de gestelde spoedeisendheid verleende de rechtbank als tussenbeslissing voorlopig een afkoelingsperiode. Deze loopt tot de rechtbank op het verzoek heeft beslist. Het is dus nog geen definitieve beslissing. Of de afkoelingsperiode blijft bestaan, wordt pas na de zitting van 17 november duidelijk. Dat is gebruikelijk, want rechtbanken spreken vaak eerst een tijdelijke afkoelingsperiode met onmiddellijke werking uit en beslissen pas na een hoorzitting definitief op het verzoek.
Wat is de WHOA?
De WHOA biedt ondernemingen die hun schulden naar verwachting niet kunnen blijven betalen, maar die wel levensvatbaar zijn, de mogelijkheid die schulden te herstructureren en zo een faillissement te voorkomen. De onderneming kan haar schuldeisers en aandeelhouders daartoe een onderhands akkoord voorleggen. De rechtbank kan dat akkoord homologeren, dat wil zeggen bekrachtigen nadat zij het heeft getoetst. Het akkoord wordt dan bindend voor alle betrokken schuldeisers en aandeelhouders van wie de rechten worden gewijzigd, ook voor degenen die tegen hebben gestemd. Het bestuur blijft aan het roer (debtor in possession).
Een WHOA-akkoord kan onder meer voorzien in:
- het geheel of gedeeltelijk kwijtschelden van schulden, het wijzigen van betalingsvoorwaarden of het omzetten van vorderingen in aandelen;
- het wijzigen of beëindigen van lopende overeenkomsten (met uitzondering van de arbeidsovereenkomst), met toestemming van de rechtbank en met een recht op schadevergoeding voor de wederpartij;
- bescherming van nieuwe financiering en andere rechtshandelingen die met machtiging van de rechtbank zijn verricht, tegen een latere faillissementspauliana.
Het akkoord wordt per klasse van schuldeisers en aandeelhouders voorgelegd. Een klasse stemt in als de schuldeisers die ten minste twee derde van het bedrag aan vorderingen van de stemmende schuldeisers in die klasse vertegenwoordigen, voor het akkoord stemmen. Omvat het akkoord een wijziging van rechten van schuldeisers die bij een faillissement naar verwachting geheel of gedeeltelijk kunnen worden voldaan, dan kan homologatie worden verzocht zodra ten minste één klasse uit die categorie schuldeisers met het akkoord heeft ingestemd. Daarbij gelden waarborgen. Zo kan een schuldeiser of aandeelhouder die tegen het akkoord heeft gestemd, de rechtbank vragen homologatie te weigeren als hij er slechter van wordt dan in een faillissement. Kleine concurrente schuldeisers, zoals leveranciers met ten hoogste vijftig werknemers, moeten in beginsel minstens 20% van hun vordering aangeboden krijgen. De rechten van werknemers uit hun arbeidsovereenkomst kunnen niet in een akkoord worden gewijzigd. Volgens de Hoge Raad geldt dat ook voor een vordering van een bedrijfstakpensioenfonds wegens achterstallige pensioenpremies.
De afkoelingsperiode
De afkoelingsperiode is de wettelijke adempauze tijdens het onderhandelen over een akkoord. De schuldenaar kan de rechtbank verzoeken een afkoelingsperiode af te kondigen als hij een startverklaring heeft gedeponeerd en een akkoord heeft aangeboden of toezegt dat binnen ten hoogste twee maanden te doen. Dat kan ook als de rechtbank een herstructureringsdeskundige heeft aangewezen. De periode duurt ten hoogste vier maanden. De rechtbank kan de periode verlengen tot in totaal ten hoogste acht maanden, als aannemelijk is dat belangrijke vooruitgang is geboekt in de totstandkoming van het akkoord.
De gevolgen voor schuldeisers zijn groot:
- Verhaals- en opeisingsrechten kunnen alleen met machtiging van de rechtbank worden uitgeoefend.
- De behandeling van faillissementsaanvragen wordt geschorst.
- De schuldenaar mag de onderneming voortzetten, zolang de belangen van betrokken derden voldoende zijn gewaarborgd.
- Ook bepaalde bevoegdheden tot opschorting en ontbinding kunnen tijdens de afkoelingsperiode worden beperkt.
Wie een afkoelingsperiode vraagt zonder dat er al een akkoord is aangeboden, moet toezeggen dat dit binnen twee maanden gebeurt. Audax c.s. heeft die toezegging gedaan. Het doel van de toezegging is te voorkomen dat de afkoelingsperiode wordt misbruikt en dat de schuldenaar stil kan zitten. Naast de toezegging toetst de rechtbank, zij het summier, drie punten. Ten eerste moet de afkoelingsperiode noodzakelijk zijn om de onderneming tijdens de onderhandelingen voort te zetten. In het geval van Bruna wijst de rechtbank op leveranciers die per direct willen stoppen met leveren en op een ingediend faillissementsrekest. Ten tweede moeten de belangen van de gezamenlijke schuldeisers erbij zijn gediend. Ten derde mogen derden die door de afkoelingsperiode worden geraakt, daardoor niet wezenlijk worden geschaad. De rechter kijkt onder meer of de schuldenaar tijdens de periode lopende verplichtingen kan blijven betalen, of de waarde van de activa behouden blijft en of de schuldenaar de positie van zekerheidsgerechtigden in het verleden heeft gerespecteerd.
Wat kunnen belanghebbenden doen?
Belanghebbenden staan niet machteloos. Voordat de rechtbank beslist over een machtiging, een verlenging of een opheffing, krijgen de geraakte derden, beslagleggers en de schuldeiser die het faillissementsverzoek heeft ingediend de gelegenheid een zienswijze te geven. In het geval van Bruna gaat het in elk geval om schuldeisers die het faillissement hebben aangevraagd en om schuldeisers die zich op eigendomsvoorbehoud beroepen. Zij kunnen zich wenden tot de griffier om als belanghebbende te worden aangemerkt en een schriftelijke zienswijze in te dienen.
Een derde die door de afkoelingsperiode wordt beperkt in het uitoefenen van zijn verhaals- of opeisingsrecht, kan de rechtbank verzoeken dit recht toch te mogen uitoefenen. Zonder die machtiging kan hij dat recht niet uitoefenen, zodra hij is geïnformeerd over de afkondiging of weet dat een akkoord wordt voorbereid.
Een wederpartij van de schuldenaar mag haar verplichtingen niet opschorten en de overeenkomst niet ontbinden wegens een betalingsachterstand van vóór de afkoelingsperiode, voor zover de schuldenaar zekerheid stelt voor nieuwe verplichtingen. Dat kan bijvoorbeeld door nieuwe leveringen direct te betalen.
De schuldenaar blijft tijdens de afkoelingsperiode bevoegd goederen te gebruiken, te verbruiken en te vervreemden en vorderingen te innen, voor zover dat past binnen de normale voortzetting van zijn onderneming. Is een derde met een recht op die goederen, zoals een leverancier met eigendomsvoorbehoud, onvoldoende gewaarborgd, dan kan de leverancier de rechtbank vragen die bevoegdheid te beperken of op te heffen. Voldoende waarborg betekent in de regel vervangende zekerheid.
Een stille pandhouder kan tijdens de afkoelingsperiode geen mededeling doen van zijn pandrecht om de verpande vorderingen te innen, als de schuldenaar daarvoor op toereikende wijze vervangende zekerheid stelt. De schuldenaar blijft dan zelf bevoegd om de verpande vorderingen te innen. Stelt de schuldenaar geen toereikende vervangende zekerheid, dan kan de pandhouder de rechtbank vragen deze bevoegdheid te beperken of op te heffen.
Tot slot
De voorlopige afkoelingsperiode bij Audax c.s. laat zien dat de WHOA snel bescherming kan bieden, terwijl de rechtbank ook de belangen van schuldeisers en andere derden toetst. Schuldeisers doen er daarom verstandig aan hun positie tijdig te bepalen en zo nodig een zienswijze in te dienen. HVG Law adviseert ondernemingen in financiële moeilijkheden, schuldeisers, leveranciers en andere belanghebbenden over de WHOA, de afkoelingsperiode en de alternatieven. Heeft u te maken met een onderneming die de WHOA inzet, of overweegt u zelf een herstructurering? Neem dan contact met ons op.