‘Bestuur­ders, inves­teer in rela­tie met cli­ën­ten­ra­den’

News

In een nieuw wets­voor­stel krij­gen cli­ën­ten­ra­den meer bevoegd­he­den en kun­nen zij naar de rech­ter stap­pen als zij zich onvol­doen­de gehoord vin­den. Het loont voor zowel bestuur­ders als raads­le­den om de rela­tie goed te hou­den.

Het Wets­voor­stel mede­zeg­gen­schap cli­ën­ten zorg­in­stel­lin­gen 2018 ligt momen­teel ter behan­de­ling bij de Tweede Kamer. De eerst­vol­gen­de stap is het ple­nai­re debat, ver­vol­gens zul­len moties en amen­de­men­ten kun­nen wor­den inge­diend waar­na uit­ein­de­lijk de stem­ming over het wets­voor­stel volgt.

Gevol­gen nieu­we Wmcz

De hui­di­ge Wmcz stamt uit 1996 en is bedoeld om cli­ën­ten van zorg­in­stel­lin­gen meer moge­lijk­he­den te geven beslui­ten van het bestuur te beïn­vloe­den. Er komt nu een nieu­we wet die een aan­tal belem­me­rin­gen moet weg­ne­men waar cli­ën­ten­ra­den in hun werk tegen­aan lopen. Dat heeft gevol­gen voor het bestuur van de zorg­in­stel­lin­gen. Advo­caat Tha­ri van den Berg ver­telt wel­ke.
‘In de hui­di­ge wet hoeft een zorg­in­stel­ling alleen een cli­ën­ten­raad te heb­ben op het niveau van de WTZi-toe­la­ting. Dit sluit ech­ter niet aan bij de wens van de wet­ge­ver om zo lokaal moge­lijk cli­ën­ten­ra­den in te stel­len. In het nieu­we wets­voor­stel is deze kop­pe­ling met de WTZi los­ge­la­ten. Het voor­stel sluit aan bij het instel­lings­be­grip van de Wkkgz: Ieder orga­ni­sa­to­risch ver­band dat met meer dan tien per­so­nen zorg ver­leent, is ver­plicht een cli­ën­ten­raad in te stel­len. Instel­lin­gen die thuis­zorg ver­le­nen en instel­lin­gen waar men­sen lang­du­rig ver­blij­ven, zijn ver­plicht om per zorg­soort of loca­tie een cli­ën­ten­raad in te rich­ten als cli­ën­ten dat ver­zoe­ken.’

Zie­ken­hui­zen

‘In de Wkkgz zijn instel­lin­gen bin­nen een instel­ling, zoals msb’s en vak­groe­pen in een zie­ken­huis bij­voor­beeld, van het instel­lings­be­grip uit­ge­slo­ten. Deze uit­zon­de­ring komt in het nieu­we wets­voor­stel niet terug en dat geeft ruis op de lijn. Wordt met het wets­voor­stel ook bedoeld dat de afzon­der­lij­ke msb’s bin­nen zie­ken­hui­zen hun eigen cli­ën­ten­raad gaan instel­len? Op apar­te loca­ties van een vvt-instel­ling kan natuur­lijk pri­ma, maar voor een zie­ken­huis ligt dat pro­ble­ma­ti­scher. Denk bij­voor­beeld aan de vraag hoe ver de zeg­gen­schap van een cli­ën­ten­raad van een msb reikt.’

Meer rech­ten voor cli­ën­ten­ra­den

‘Nu is het enquê­te­recht gere­geld in de sta­tu­ten van de zorg­in­stel­ling. Bin­nen­kort is dat recht wet­te­lijk ver­an­kerd. Cliëntenraden kun­nen straks door­pro­ce­de­ren tot aan de Hoge Raad. Als een cli­ën­ten­raad nu niet instemt met een bestuur­lijk besluit kan het bestuur naar een com­mis­sie van ver­trou­wens­lie­den stap­pen. De uit­spraak van die com­mis­sie is bin­dend, maar straks niet meer. Dan kan een cli­ën­ten­raad in beroep gaan bij de kan­ton­rech­ter tegen dat besluit. De minis­ter is posi­tief, hij ver­wacht dat het zo’n vaart niet zal lopen. Maar ik denk dat dit wel dege­lijk tot lan­ge pro­ce­du­res kan lei­den tus­sen instel­lin­gen en hun cli­ën­ten­ra­den. Cli­ën­ten­ra­den kun­nen immers pro­ce­de­ren op kos­ten van de instel­ling.’

Mede­zeg­gen­schaps­re­ge­ling

‘Ik advi­seer bestuur­ders om tij­dig zorg te dra­gen voor een goe­de mede­zeg­gen­schaps­re­ge­ling. Daar­in kun je ver­schil­len­de taken en bevoegd­he­den vast­leg­gen en op die manier de ver­wach­tin­gen mana­gen. De loka­le cli­ën­ten­raad is er bij­voor­beeld voor beslis­sin­gen die recht­streeks een loca­tie of een zorg­soort aan­gaan. Op cen­traal niveau kan de cli­ën­ten­raad zich bezig­hou­den met beslis­sin­gen die de hele orga­ni­sa­tie aan­gaan. Je kunt ook vast­leg­gen op wel­ke manier de instel­ling infor­ma­tie ver­strekt aan de cli­ën­ten­raad en wan­neer. Of wel­ke kos­ten de instel­ling voor de cli­ën­ten­raad gaat ver­goe­den. Zo is een zorg­in­stel­ling ver­plicht om leden van de cli­ën­ten­raad op te lei­den, of hen in staat te stel­len onder­steu­ning in te kopen. De nieu­we wet biedt de moge­lijk­heid om voor­af een maxi­mum bedrag vast te stel­len. Daar­mee wor­den de kos­ten inzich­te­lij­ker. Ove­ri­gens val­len de kos­ten voor rechts­gang bui­ten dit bud­get.’

Rela­tie onder­hou­den

‘Vaak gevoel­de irri­ta­tie bij cli­ën­ten­ra­den is dat zij te laat wor­den betrok­ken bij voor­ge­no­men beslui­ten. In mijn erva­ring gaan bestuur­ders inder­daad nog­al eens te laat naar de cli­ën­ten­raad als er een advies­plich­tig besluit of een ver­zwaard advies aan­komt. Te vaak zien bestuur­ders het advies van de cli­ën­ten­raad als iets dat nog even moet wor­den afge­vinkt. Ik raad aan om tij­dig pro­ces­af­spra­ken met de cli­ën­ten­raad te maken. Laat weten dat er een advies aan­komt, wan­neer de cli­ën­ten­raad wordt geïn­for­meerd en bin­nen wel­ke ter­mijn de zorg­in­stel­ling rea­geert op het advies. Dat geeft rust en min­der risi­co op esca­la­tie.’

Leden cli­ën­ten­raad

‘Het instel­len van een cli­ën­ten­raad is niet altijd gemak­ke­lijk. Bij vvt-instel­lin­gen zijn het vaak eigen cli­ën­ten of hun ver­te­gen­woor­di­gers die zit­ting nemen in de cli­ën­ten­raad, ter­wijl het bij ande­re soort instel­lin­gen, waar­on­der zie­ken­hui­zen, vaak niet lukt om eigen cli­ën­ten aan te trek­ken. In die instel­lin­gen is de cli­ën­ten­raad vaak gevuld met men­sen die meer op afstand van de instel­ling staan. Het ver­schilt dan ook per soort cli­ën­ten­raad hoe ‘gemak­ke­lijk’ bepaal­de beslui­ten aan de cli­ën­ten­raad kun­nen wor­den voor­ge­legd. Bewo­ners van de instel­ling zijn vaak enorm betrok­ken bij hun omge­ving en staan er meest­al anders in dan men­sen van bui­ten, die zit­ting heb­ben en die het belang­rijk vin­den om mee te den­ken. Voor het even­wicht bin­nen een cli­ën­ten­raad is het pret­tig als er ver­schil­len­de soor­ten men­sen in een cli­ën­ten­raad zit­ten. Ook dat zijn zaken waar­over je afspra­ken kunt maken in de mede­zeg­gen­schaps­re­ge­ling. Ner­gens in de wet staat dat alleen cli­ën­ten uit je instel­ling zit­ting kun­nen nemen in de cli­ën­ten­raad. In de behan­de­ling van het wets­voor­stel wordt ook expli­ciet ver­we­zen naar de moge­lijk­heid van het opne­men van ex-pati­ën­ten, fami­lie of ande­ren met affi­ni­teit voor het pati­ën­ten­be­lang in de cli­ën­ten­raad.’

Vaca­tu­res

‘Je kunt vaca­tu­res bre­der uit­zet­ten, via de home­pa­ge van de web­si­te of in loka­le media. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd heeft al aan­ge­kon­digd niet actief te zul­len onder­zoe­ken of een zorg­in­stel­ling aan alle wet­te­lij­ke eisen omtrent cli­ën­ten­me­de­zeg­gen­schap vol­doet. Zij wacht tot er klach­ten komen van cli­ën­ten. Ik denk dat het goed is dat je als instel­ling kunt laten zien dat je je best hebt gedaan om leden voor de cli­ën­ten­raad te vin­den, ook als het niet is gelukt. Het kan ook voor­ko­men dat er geen behoef­te is van­uit de cli­ën­ten.’

 


Thari van den Berg is advo­caat bij HVG Law. Zij advi­seert bestuur­ders van zorg­in­stel­lin­gen onder ande­re op het gebied van gover­nan­ce in de zorg.

Dit arti­kel is eer­der gepu­bli­ceerd via Zorgvisie.nl op 30 augus­tus 2018.